I Documentatiecentrum I werk > publicaties
THEMADOSSIERS
Via onze themadossiers willen we je een eerste kennismaking bieden met een aantal thema's en je op weg zetten actief burgerschap op eigen initiatief verder te verkennen.
Voor Sociumi vormen themadossiers ook een intern werkinstrument bijvoorbeeld als voorbereiding bij het opstellen van vormingen, bij het schrijven van publicaties, het voorbereiden van campagnes. Naast thema's m.b.t. actief burgerschap werken we ook agogische thema's uit.
Geïnteresseerd in één van onze uitgewerkte dossiers?
Vraag een digitale versie aan via gerda@sociumi.be.
- Actief burgerschap en kansengroepen
- Actief burgerschap - onderzoeksmatig
- Actieonderzoek
- Burgerschap en media
- Campagne voeren
- E-democratie
- E-government
- Europees burgerschap
- Het Socratisch gesprek
- Werven en motiveren van vrijwilligers
- Actief burgerschap op school
- Politieke participatie
- Actief burgerschap
- Vormingsmethodieken
- Aanpak kansengroepen
- Assertiviteit
- Vergaderen
- EVC, wie is mee?
- Een blik op gender
- Methodiek levensverhalen
- Interculturele communicatie
- Media en beeldvorming
- Media en diversiteit
- Non-profit communicatie
- Sociale participatie
- Kwaliteitszorg
- Sociaal-artistiek werk
- Echtscheiding op nieuwe wegen
- Het ontwikkelen van een vrijwilligersbeleid
- Iedereen uitgenodigd?
- Over burgerschap: theorieën en meningen
- Individualisering, sociale integratie en burgerschap
- Meten klanttevredenheid
- Klanttevredenheid: wat en waarom
Actief burgerschap en kansengroepen
Kansengroepen ervaren belemmeringen in het kunnen en mogen participeren aan de samenleving. In dit dossier worden een aantal vragen rond dit thema opgeworpen, voorbeelden naar voor gebracht...
Actief burgerschap - onderzoeksmatig
In dit dossier willen we actief burgerschap bekijken vanuit een wetenschappelijke bril. Het is niet onze bedoeling een inhoudelijke uitwerking te bieden van allerhande onderzoek met betrekking tot actief burgerschap. Wel willen we aangeven met welke onderzoeksdisciplines actief burgerschap gelinkt kan worden en welke begrippen, auteurs en onderzoekers daar dan relevant in zijn. De lezer kan zich dan zelf verder verdiepen in de aangegeven thema’s m.b.v. de aangegeven links en literatuur.
Actieonderzoek
Dit dossier is in de eerste plaats bedoeld als een interne nota. Het wil aangeven waarom actieonderzoek interessant kan zijn voor een organisatie als Sociumi. De aangereikte informatie is echter evengoed relevant voor andere socio-culturele organisaties en sociale bewegingen die even stil willen staan bij de mogelijkheden van actieonderzoek. Omdat het dossier een korte samenvatting van actieonderzoek en verwijzingen naar literatuur bevat, is het bij uitbreiding interessant voor iedere lezer die wat meer te weten wil komen over actieonderzoek.
Burgerschap en media
Dit dossier bestaat uit een bundeling van teksten die de relatie tussen burgerschap en media onder de loep nemen. Vanuit verschillende hoeken worden prikkelende vragen met betrekking tot dit thema opgeworpen...
Campagne voeren
Een aantal nuttige tips bij het opzetten van een campagne.
E-democratie
ICT's doordringen in toenemende mate het sociale en economische weefsel van onze samenleving. Dit komt goed tot uiting in de vele e-ismen waarmee we vandaag de dag geconfronteerd worden: e-health, e-eductaion, e-work, e-commerce enz. Dit geldt evenzeer voor het politieke en bestuurlijke terrein waar termen als e-governance, e-democracy, e-particpation in toenemende mate ingang vinden. Dit dossier vertelt je meer over e-democratie en burgerparticipatie en belicht een aantal voor- en nadelen.
E-government
Dit dossier biedt je een blik achter de schermen van e-government. Wat is het, wat is de rol van de overheid, welke ontwikkelingsfasen kent e-government, wat zijn argumenten pro en wat zijn hinderpalen?
Europees burgerschap
Een bundeling van teksten over Europees burgerschap.
Het socratisch gesprek
Meer dan 25 eeuwen geleden voerde Socrates zijn beroemde filosofische gesprekken op de markt van Athene. Centraal stond de vraag wat goed leven inhoudt en hoe je dat moet realiseren. Het socratisch gesprek wil vandaag opnieuw de vraag stellen naar zelfkennis en bezinning over het goede leven. Sociumi werpt in dit dossier een blik op de methodische aspecten van het socratisch gesprek.
Werven en motiveren van vrijwilligers
Dit dossier is in de eerste plaats gericht naar organisaties die willen stilstaan bij het werven en motiveren van vrijwilligers. Eerder dan plasklare antwoorden te geven, bieden we een kader aan waarmee een organisatie zelf antwoorden kan formuleren op uitdagingen m.b.t. dit thema. We willen daartoe bereiken dat de lezer inzicht verkrijgt in het theoretisch kader van het ETGACE-onderzoek, in wat ‘challenge, capacity, connection en context’ betekenen en deze begrippen kan toepassen op het vrijwilligerswerk binnen de eigen organisatie. Bij uitbreiding is dit dossier interessant voor iedere vrijwilligersgroep die wil uitbreiden en haar bestaande ploeg gemotiveerd wil houden.
De school wordt gezien als oefenterrein voor democratisch handelen. Enkele concrete aspecten die behandeld worden: actief burgerschap als doel of als middel, het ondersteunen van scholen bij projectwerking, enz. Er wordt ook ingegaan op het concept ‘Brede school’ en praktijkvoorbeelden.
Politieke participatie is een belangrijke basiswaarde voor de democratie. de moderne democratische orde is gegrondvest op twee centrale instituties: politiek burgerschap en de publieke sfeer. Politieke participatie is een ruim begrip dat vele ladingen dekt en toegepast kan worden op verschillende groepen zoals etnisch-culturele minderheden, senioren, vrouwen, enz. In dit dossier wordt politieke participatie vanuit het perspectief van het brede publiek bekeken zonder de verscheidenheid uit het oog te verliezen. Politieke participatie is meerlagig, zoals de politiek zelf. Vandaar de keuze om politieke participatie te benaderen vanuit diverse invalshoeken (politicologisch, sociologisch, agogisch, enz.)
In dit dossier wordt stilgestaan bij het Etgace-onderzoek, een onderzoek naar het leren en ondersteunen van actief democratisch burgerschap. Daarnaast zijn een aantal auteurs opgenomen die hun visie op actief burgerschap weergeven. Het dossier wordt afgesloten met een onderdeel interessante links en referenties naar actief burgerschap.
Een methodiek is een bewuste, doelgerichte, procesmatige, systematische doordachte manier van handelen (vormt één geheel met de visie). De keuze voor een welbepaalde methode wordt bepaald door de inhoud van het programma, de leerdoelen die men vooropstelt, de deskundigheid en ervaring van de begeleider, de verwachtingen en wensen van de deelnemers en het potentieel van de werkwijzen en procedures. We bekijken de structuur van een vormingsactiviteit, de verschillende actoren zoals de begeleider en deelnemers en belichten een aantal didactische werkvormen.
Hoe omgaan met kansengroepen hun weerstand. Motiverende communicatie, motiverend leidinggeven met aandacht voor groepsdynamica kunnen stimulerend werken. Enkele voorbeelden van motivatietheorieën en begeleidingsstijlen en een aantal concrete projecten (bvb. doelgroep werklozen) om dit te illustreren.
Dit themadossier gaat in op zaken als de omschrijving en het belang van assertief gedrag, de obstakels voor assertief gedrag, de rol van communicatie en lichaamstaal, de waarde van zelfvertrouwen, enz.
Vergaderen is belangrijk. Vergaderingen zijn enkel effectief als ze vlot verlopen. Een vergadering mag niet te veel tijd in beslag nemen, maar ook niet te weinig, want alle punten moeten uitgebreid aan bod komen. Een aantal vergadertechnieken en concrete tips.
Dit dossier is een eerste aanzet tot bundeling van de hoofdlijnen van het Vlaams EVC –verhaal. Het is een verhaal in voortdurende evolutie en ontwikkeling en vraagt in die zin verdere updating en opvolging. De bedoeling is dan ook de lezer op weg te zetten en te verwijzen naar enkele relevante instanties en rapporten op dat vlak.
Gender staat voor de manier waarop mensen mannelijkheid of vrouwelijkheid, manzijn en vrouwzijn, ervaren en gaat over de sociaal-maatschappelijke betekenis en waardering die daaraan in de cultuur wordt gehecht. De gender-identiteit wordt bepaald door meerdere factoren zoals het behoren tot een bepaald ras, nationaliteit, sociale klasse, leeftijd, seksualiteit. Er zijn een aantal belangrijke verschillen tussen mannen en vrouwen op vlak van de levensverwachting, de gezondheidsproblematiek, het verwerken van informatie, de positie op de arbeidsmarkt, enz.
Het begrip ‘reminiscentie’, het ophalen van herinneringen aan gebeurtenissen uit de eigen levensloop aan de hand van levensverhalen, wordt toegelicht. Het thema wordt gelinkt aan ouderen, jongeren, vluchtelingen, de stad, de geestelijke gezondheidszorg, enz. en geïllustreerd met tal van praktijkvoorbeelden.
Er wordt een beknopte omschrijving gegeven van het begrip cultuur. Vervolgens volgt een korte omschrijving van de term communicatie om daarna het thema interculturele communicatie onder de loep te nemen. Er wordt o.a. stilgestaan bij de 3-stappenmethode, een manier om in interculturele situaties te leren kijken vanuit twee perspectieven.
Dit dossier is een kennismaking met de mediakanalen in Vlaanderen en hun respectievelijke achtergronden, en hoe er bewuster mee om te gaan. Er wordt een duik genomen in de geschiedenis: van het ontstaan van het schrift naar de eerste digitale radio en tv. Daarnaast wordt een beknopt overzicht gegeven van de mediagroepen in Vlaanderen en hun respectievelijk aandeel in het Vlaams medialandschap. Tenslotte wordt aandacht besteed aan de mogelijke effecten en vormen van beïnvloeding van deze mediakanalen. Welke mediastrategieën hebben verborgen boodschappen, waar zitten de valkuilen? Kan de burger wel aan de mediagreep ontkomen…?
In onze maatschappij spelen de media een belangrijke rol. Ze weerspiegelen de multiculturele samenleving, bieden informatie aan over deze etnisch-culturele groepen en beïnvloeden zo in grote mate het beeld dat over hen bestaat bij anderen. Deze rol van de media houdt zowel gevaren als kansen in. Het dossier stelt een aantal praktijkvoorbeelden zoals TrefMedia, Cel diversiteit VRT voor en geeft enkele richtlijnen en aanbevelingen bvb. Europees Manifest mee.
In dit dossier wordt ingegaan op een aantal succesfactoren op vlak van communicatie, de uitbouw van een gedegen communicatiebeleid, de opmaak van een communicatieplan, de communicatiefasen en de bijhorende communicatiekanalen en het omgaan met pers en media.
Participatie is een heel ruim begrip dat vele ladingen dekt. Sociale participatie is slechts één vorm van participatie. Sociale participatie (toegang tot kerninstituties) vormt net als de andere vormen van participatie een belangrijke voorwaarde voor een volwaardig burgerschap.
In dit dossier wordt eerst stilgestaan bij participatie in het algemeen om dan in te pikken op de ‘sociale participatie’. Men kan een aantal basisvoorwaarden voor sociale participatie onderscheiden nl. de aanwezigheid van basisvoorzieningen, hulpbronnen (opleiding, arbeid, inkomen) en een veilige en stimulerende omgeving. Verder wordt er ook aandacht besteed aan het belang van wijkontwikke-ling en de participatie van de bewoners daarbij.
In dit dossier worden het begrip integrale kwaliteitszorg (IKZ), de principes achter IKZ en de effecten, de fasen binnen de IKZ-planning en de implementatie van IKZ binnen de eigen organisatie via modellen als EFQM of instrumenten als Kwaliscoop behandeld.
Dit themadossier situeert het sociaal-artistiek werk en het beleid dat ermee samenhangt. Daarnaast biedt het een overzicht van een aantal relevante sociaal-artistieke organisaties en geeft het een aantal voorbeelden van projecten en onderzoek.
Actief burgerschap en kansengroepen
Bij kansengroepen gaat het over mensen die omwille van een beperking (fysiek-mentaal-psychisch) en/of een leefsituatie belemmerd worden om op een evenwaardige wijze deel te nemen aan de samenleving. Deze mensen krijgen minder kansen wegens uiteenlopende redenen. Actief burgerschap als een manier om mensen kansen te geven, in welke omstandigheden ook. Het stimuleren van actief burgerschap bij kansengroepen vraagt om een specifieke aanpak.
Er wordt gepoogd een overzicht te geven van de huidige stand van zaken in de actuele echtscheidingswetgeving. Er worden enkele historische mijlpalen beschreven en een aantal klemtonen gelegd op het instituut ‘echtscheiding’. Daarnaast worden de aanpassingen in de echtscheidingswetgeving (de wet van 27 april 2007) in België en enkele belangrijke nevenproblemen verduidelijkt.
Het ontwikkelen van een vrijwilligersbeleid
Het uitschrijven van een vrijwilligersbeleid zorgt voor het expliciet maken van de intenties van de organisatie naar de vrijwilliger toe. In het vrijwilligersbeleid formuleert de organisatie immers zijn visie op vrijwilligerswerk. Waarom werkt de organisatie met vrijwilligers? Wat is de plaats van de vrijwilliger in de organisatie? Wat wordt verwacht van de vrijwilliger en wat kan hij op zijn beurt van de organisatie verwachten? Het zijn allemaal vragen waarover binnen de organisatie moet nagedacht worden. In dit themadossier geven we uitleg over een aantal gemeenschappelijke onderwerpen die in elk vrijwilligersbeleid voorkomen. Tevens bevat het enkele praktijkgerichte vragenlijsten en checklist waarmee je binnen je organisatie aan de slag kunt gaan in de aanloop naar een eigen vrijwilligersbeleid.
In dit dossier wordt uitgelegd hoe je in zeven stappen een succesvol evenement kan organiseren. Daarnaast is er ook aandacht voor milieubeheer. Met enkele concrete tips kan je de impact op het milieu heel wat verminderen. Ten slotte bevat dit themadossier aanwijzingen om je evenement toegankelijk te maken voor personen met een handicap. Kleine aanpassingen kunnen immers een wereld van verschil maken, zodat werkelijk iedereen zich thuis voelt op je evenement.
Over burgerschap: theorieën en meningen
Burgerschap is een complexe en multidimensionale realiteit, die vanuit verschillende invalshoeken kan worden benaderd. Het is een beweeglijk concept. In dit themadossier worden een aantal theorieën en meningen over burgerschap aangebracht. Hoe denken deskundigen over burgerschap en burgerschapsidealen? Enkele burgerschapstheorieën waar de vraag ‘Wat is burgerschap/Wat houdt burgerschap idealiter in?’ centraal staat. Anderzijds focussen we op ‘Hoe denken de burgers zelf over burgerschap?’ De nadruk ligt hier op alledaagse praktijken van burgerschap.
Individualisering, sociale integratie en burgerschap
Dit themadossier biedt een stand van zaken over de geïndividualiseerde wereld. Wat betekent dit op vlak van burgerschap? Centraal staan een aantal visies over de invloed van individualisering op sociale integratie/cohesie. Vanuit deze visies volgen een aantal verfrissende conclusies over burgerschap.
Klanttevredenheid: meten van klanttevredenheid.
Dit themadossier geeft aan hoe je een klanttevredenheidsonderzoek kan opstellen. Het is gebaseerd op de fasen van Thomassen, in ’t Veld en Winthorst. Op het einde van elk hoofdstuk worden een aantal opdrachten vermeld. Het vervullen van deze opdrachten zorgt ervoor dat je een goed onderbouwd klanttevredenheidsonderzoek kan uitvoeren en verwerken.
Klanttevredenheid: wat en waarom?
Dit themadossier bestaat uit drie delen. In het eerste deel wordt uitgelegd wat klanttevredenheid is. Ook wordt bekeken wat de verwachtingen en bijgevolg de tevredenheid van klanten beïnvloed. Het tweede deel bespreekt het belang van klanttevredenheid. Waarom is het belangrijk voor een organisatie om aandacht te besteden aan klanttevredenheid?Het derde en laatste deel belicht drie toonaangevende theorieën i.v.m. klanttevredenheid.
Laatste update: 04.05.09 - © 2005 Sociumi vzw